| Geografski
položaj Debeljača se nalazi na južnobanatskoj
lesnoj terasi, sa atarom koji se svojim istočnim
delom prostire i na lesnoj zaravni. Obe ove morfološke
celine pružaju ljudima dobre uslove za uzgoj različitih
ratarskih klultura. Iako se nalazi zapadno od
glavnog afaltnog puta Pancevo-Zrenjanin-Kikinda,
Debeljača je dobro povezana sa mestima u opštini,
kao i većim regionalnim centrima. Sa Pančevom
i Zrenjaninom Debeljača je povezana i železnickom
prugom, što doprinosi povoljnijoj saobraćajnoj
vezi.
Istorijat:
Debeljača se kao naselje prvi put javlja u pisanim
dokumentima iz 1660. godine. Do sredine XVIII
veka ona je predstavljala zakupljenu pustaru pod
različitim imenima: Develak, Debeljak, pa Debeljačka
pustara. Međutim, njen kontinuirani razvoj može
se pratiti tek od druge polovine XVIII veka do
danas.
Ukidanjem Potisko-pomoriške vojne granice Carska
komora od 1768. do 1774. godine na ovo mesto doseljava
Srbe graničare. Nakon nekoliko godina Srbi napuštaju
ovo naselje i ono od 1783. godine postaje ponovo
pustara.
Godine 1794. Carska komora ovde naseljava mađarsko
stanovništvo iz severnog potisja. Četiri decenije
nakon toga (1838. godine) ovim krajem hara kolera
i broj stanovnika se naglo smanjuje. Godine 1848/49.
usled sukoba sa generalom Knićaninom, mađarsko
stanovništvo napušta Debeljaču i odlazi u svoju
postojbinu.
Nakon okoncanih ratnih sukoba u naselje se vraća
veći deo mađarskog stanovništva i sa starosedeocima
Srbima formira novu etničku strukturu. Od tada
pa do danas u Debeljači živi najveći broj Mađara,
a zatim su po broju zastupljeni Srbi i ostali
narodi.
Nakon ratnih sukoba 1888. godine Debeljača dobija
novo mađarsko ime Torontalvašarhelj. Ovo ime je
zadržala do XX veka, kada ponovo postaje Debeljača.
Pocetkom XX veka ovo selo je imalo oko 1400 kuća,
sa oko 5170 stanovnika. Naselje je tada imalo
građansku čitaonicu, udruženje zanatlija, dve
kreditno-štedne banke, dve ciglane i parni mlin.
U to vreme Debeljača je u ovom kraju, svojim razvojem
i izgledom naselja bila ispred drugih sela Južnog
Banata.
Od starog nasleđa sela i njegovih žitelja do današnjih
dana zadržao se cuveni debeljački vašar, koji
od druge polovine XIX veka predstavlja najvecu
manifestaciju te vrste u okolini.
Stanovništvo
Prema popisu iz 2002. godine Debeljaca je imala
5325 stanovnika. U nacionalnoj stukturi preovladava
mađarsko stanovništvo, a zatim po ukupnom broju
slede Srbi i sa minimalnom zastupljenosti ostale
nacionalne zajednice: Slovaci, Rumuni, Romi, Albanci
i drugi.
Lokacije
U Debeljači možete posetiti:
1.
Crkve (reformatsku, pravoslavnu i
katoličku)
2. Etnografski
muzej
3. Debeljačka
jezera
4. Debeljački
salaš
Manifestacije u Debeljači:
1. Debeljački
vašar
2.
VIVE - festival madarskih varoških pesama
i cardaša
3. Gulašijada
4. Moto
skup
5. CACIB
- izložba pasa
www.debeljaca.com
|
English 
